Durmuşoğlu, çocuk medyasında Güney Kore modelini temiz içerik için örnek gösterdi

Uzun yıllar TRT ve TRT Çocuk kanalı bünyesinde çeşitli görevlerde yer alan iletişimci ve çocuk medyası uzmanı Bora Durmuşoğlu, Güney Kore'nin kültürel ihracat başarısında sanatçıları, yatırımcıları ve yayıncıları buluşturan üretim modelinin önemli rol oynadığını belirterek, Türkiye'nin de benzer bir sistemle hem küresel ölçekte ekonomik değer yaratabileceğini hem de temiz içerik üzerinden kültürel ihracatını güçlendirebileceğini söyledi.

Çocukların medya dünyasıyla kurduğu ilişki, izledikleri içeriklerin ötesinde dil, davranış, değer yargıları ve dünyayı algılama biçimlerini de etkiliyor. Dijital platformlar, sosyal medya ve yapay zekanın çocukların gündelik hayatındaki yerinin artması, medya içeriklerinin niteliğini ve çocuklar üzerindeki etkisini yeniden gündeme getiriyor.

Yakın zamanda Vadi Yayınları'ndan çıkan "En Yumuşak Güç: Çocuk Medyası ve Popüler Kültür" başlıklı çalışmaya imza atan Durmuşoğlu, çalışmasında çocukların hayatını kuşatan medya dünyasını çizgi filmlerden yapay zekaya, yerli içerik üretiminden dijital mahremiyete kadar uzanan geniş bir çerçevede ele alıyor.

AA muhabirine çocukların dijital içeriklerle kurduğu ilişkiye, küresel popüler kültürün etkilerine ve yerli ve nitelikli içerik üretiminin önemine dair açıklamalarda bulunan Bora Durmuşoğlu, çocukların medya içeriklerinden etkilenmesinin yeni bir durum olmadığını belirterek, geçmişte de masallar, çizgi filmler ve çizgi romanların çocukların kişisel gelişiminde ve karakter oluşumunda önemli rol oynadığını anlattı.

Bugün ise çocukların karşılaştığı mecraların ve içeriklerin çeşitlendiğine işaret eden Durmuşoğlu, çizgi filmler ve çocuk kitaplarının yanı sıra sinema filmleri, lisanslı ürünler, dijital oyunlar ve sosyal medya aracılığıyla çocuklara hayatın hemen her alanında ulaşılabildiğini kaydetti.

Durmuşoğlu, dijital dünyanın sunduğu imkanların beraberinde yeni etkiler ve sorumluluklar da getirdiğinin altını çizerek, "Çocuk medyası, geleneksel mecralardan artık dijital mecralara çok pozitif bir şekilde kaydı. Pozitif derken iyi bir şey söylemeye çalışmıyorum. Zamanın akışına uygun olarak bir şekilde kaymayı başardı ve bunu da çok iyi kullanıyor. Sadece çocuklara ticari bir meta olarak yaklaşanlar da var. Çocukları kendi etki alanının içerisine almaya çalışan gruplar da var ve çocuklar da en zayıf halka olduğu için ekranda gördüğü her şeyden günümüzde ister istemez çok fazla etkileniyor." dedi.

"Çocuk içeriklerinde de zirveyi zorlayabilecek potansiyelimizi değerlendirebiliriz"

Çocuk medyasının kültürel olduğu kadar ekonomik bir boyutunun da bulunduğunu vurgulayan Durmuşoğlu, başta ABD olmak üzere Batılı ülkelerin büyük stüdyolarda ürettikleri animasyon, sinema filmi ve çizgi dizileri dünyanın farklı bölgelerine ihraç ettiğini belirtti.

Durmuşoğlu, bu yolla yalnızca ekonomik kazanç elde edilmediğini, aynı zamanda kültürel değerlerin de dolaşıma sokulduğunu söyleyerek, dünyada nitelikli ve temiz içeriğe duyulan ihtiyaca dikkati çekti.

Türkiye'nin bu alanda önemli bir potansiyele sahip olduğunu ifade eden Durmuşoğlu, Türk aile yapısının çocuklar için güvenilir ve nitelikli içerik üretimini destekleyebilecek güçlü bir kültürel zemin sunduğunu kaydetti.

Durmuşoğlu, temiz içerik ihtiyacına sadece Türkiye'de değil, dünyanın her tarafında gereksinim duyulduğunu aktararak, şöyle devam etti:

"Çocuklarını o Amerikan medyasının ürettiği 'kirli' diye tabir edebileceğimiz içeriklerden koruyarak büyütmek istiyorlar. Bu potansiyeli de biz değerlendirebiliriz ve bunu başaran arkadaşlarımız da var. Çok güzel senaryolar yazılıyor, projeler ortaya çıkarılıyor, animasyon filmleri hazırlanıyor. Bunların hepsini dijital dünyaya uygun bir şekilde geliştirirsek, bence dizilerde nasıl dünyada ilk üçte yer alıyorsak, çocuk içeriklerinde de zirveyi zorlayabilecek potansiyelimizi değerlendirebiliriz."

"Çocuklarımızın zarar görmediği, zihinlerinin bulanmadığı tüm içerikleri temiz içerik olarak adlandırmak mümkün"

Temiz içerikleri çocukların yaş grubuna, gelişimine uygun ve yanlış örnekleri vermekten imtina eden içerikler olarak özetleyen Durmuşoğlu, şunları kaydetti:

"İçerikler, yaşa uygun olarak tüketilmesi gereken şeyler. Bunu dünyanın her tarafında insanlar kategorize ediyorlar. Biz de Türkiye'de aslında kategorize ediyoruz. Örneğin 3 yaşa kadar hiç kimseye ekran tavsiye etmiyoruz. 3-6 yaş grubuna kendi yaşına uygun, 6-9 yaşa ve 9-12 yaşa kendi yaşlarına uygun içerikler olması gerektiğini düşünüyoruz. Burada birçok kazanım ve değeri de o yaşlara uygun içeriklerin içerisine yedirmek gerekiyor. Çocuklara salt eğitici, didaktik şeyler değil de aslında eğlendirerek vermek istediğimiz mesajları sunabileceğimiz içeriklere temiz içerik diyebiliriz. Aynı şekilde aile yapısının, milli ve manevi değerlerin korunduğu içeriklere de temiz içerik diyebiliriz. Çocuklarımızın zarar görmediği, zihinlerinin bulanmadığı tüm içerikleri temiz içerik olarak adlandırmak mümkün."

Durmuşoğlu, bugün anne ve babaların ekranları bir çocuk bakıcısı gibi kullandığı yorumunu yaparak, "Çocuk yemek yemek istemediğinde, yaramazlık yaptığında uslu durması için önüne ekran konuluyor, ödevini yapması için ekran ödül olarak veriliyor veya uyuması için dahi çocuğa bir şekilde ekran eline tutuşturuluyor. Bu da genelde 0-3 yaşta başlıyor. Çünkü annelerin özellikle çocukla ilk defa temas ettiği ve çok yorulduğu, çok zorlandığı dönemlerde bir çıkış noktası arıyorlar. İşte bu çıkış noktasında ekran olmaması gereken bir kurtarıcı rolüne bürünüyor." diye konuştu.

Bu durumun birçok olumsuzluğa sebep olduğuna işaret eden Durmuşoğlu, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Başta (çocuklarda) konuşmanın gecikmesi literatürde birçok kişinin kabul ettiği bir gerçek. Odaklanma problemlerinin, el becerilerinin veya benzeri tüm gelişim unsurlarının sekteye uğradığı bir döneme sebep oluyor ve bunun olmaması için de biz mümkün mertebe annelerin sabırlı olmasını, alternatif bir şeyler bulmasını tavsiye ediyoruz. Hem medyada hem psikolog arkadaşlar hem de çocuk gelişimci arkadaşlar, herkes 3