UAD'den tarihi Myanmar kararı: Arakanlı müslümanlara soykırım yapıldı

yaklaşık 16 saat önce
19 Kasım 2026, 11:25
0 görüntülenme
UAD'den tarihi Myanmar kararı: Arakanlı müslümanlara soykırım yapıldı

Lahey’deki Uluslararası Adalet Divanı, Gambiya’nın 2019 yılında açtığı davada tarihi kararını açıklayarak Myanmar’ın Arakanlı Müslümanlara yönelik soykırım suçu işlediğine hükmetti. Mağdurların zararlarının tazmin edilmesini ve topraklarına güvenli dönüşlerinin sağlanmasını isteyen Divan’ın bu kararı, Güney Afrika’nın Gazze’de soykırım işlendiği iddiasıyla İsrail aleyhine açtığı dava açısından da önemli bir emsal teşkil ediyor.

Uluslararası Adalet Divanı, Myanmar 'ın Arakanlı Müslümanlara yönelik eylemlerinin soykırım suçunu oluşturduğuna hükmetti. Gambiya 'nın açtığı davada verilen kararda, Myanmar 'ın soykırımın önlenmesi ve cezalandırılmasına ilişkin yükümlülüklerini ihlal ettiği belirtilirken, mağdurlar için tazminat ve iade tedbirleri uygulanması istendi.

UAD, MYANMAR'I SOYKIRIMDAN SORUMLU TUTTU

Birleşmiş Milletler'in (BM) yargı organı olan Lahey'deki Uluslararası Adalet Divanı (UAD), Gambiya 'nın Myanmar aleyhine açtığı davada kararını açıkladı. Divan, Myanmar'ın Arakanlı Müslümanlara karşı soykırım suçu işlediğine hükmetti.

Kararı Barış Sarayı'nda okuyan Divan Başkanı Yuji Iwasawa, Myanmar güvenlik güçlerinin binlerce sivili öldürdüğünü, cinsel şiddet uyguladığını ve Arakanlı Müslümanların evlerini yaktığını belirtti.

Divan, Myanmar'ın güvenlik güçleriyle birlikte hareket eden kişilerin soykırım işlemesini önleme, soykırımı ve Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesi'nde belirtilen diğer eylemleri cezalandırma yükümlülüklerini ihlal ettiğine karar verdi. Ayrıca Myanmar'ın, Sözleşme'nin uygulanmasını sağlayacak yasal düzenlemeleri yapmadığı tespit edildi.

SOYKIRIM DELİLLERİNİ KORUMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ DE İHLAL EDİLDİ

UAD, Myanmar'ın 23 Ocak 2020 tarihli geçici tedbir kararı kapsamında, soykırım iddialarına ilişkin delillerin yok edilmesini önleme ve mevcut delilleri koruma yükümlülüğünü de ihlal ettiğine hükmetti.

Soykırım suçuna ilişkin temel hüküm, Başkan Yuji Iwasawa'nın yanı sıra sekiz yargıcın ve Gambiya tarafından atanan geçici yargıç Navi Pillay'ın lehte oylarıyla kabul edildi. Başkan Yardımcısı Julia Sebutinde, dört yargıç ve Myanmar'ın atadığı geçici yargıç Claus Kreß ise hükme muhalefet etti.

Gambiya Adalet Bakanı ve Gambiya avukatı Arsalan Suleman, kararın ardından Uluslararası Adalet Divanı'nın merkezi olan Barış Sarayı'nın önünde, açıklama yaptı.

 MYANMAR'A TAZMİNAT VE İADE YÜKÜMLÜLÜĞÜ

Divan, Myanmar'ın soykırıma maruz kalan Arakanlı Müslümanların uğradığı zararları tazmin etmesi gerektiğine karar verdi. Kararda, mağdurların yararına iade tedbirleri uygulanması da istendi.

Bu kapsamda, Myanmar'ın hukuka aykırı eylemleri nedeniyle ülke içinde veya yurt dışında yerinden edilen Arakanlı Müslümanların yaşadıkları yerlere güvenli, gönüllü ve onurlu biçimde dönmelerinin sağlanması, ailelerin yeniden bir araya getirilmesi gerektiği belirtildi.

İade tedbirleri arasında mülklerin geri verilmesi, kayıpların aranması ve bulunan cenazelerin Arakanlı Müslümanların geleneklerine uygun şekilde defnedilmesi de yer aldı. Ayrıca mağdurlar için fiziksel ve psikolojik rehabilitasyon sağlanması ve grubun zulme karşı korunması istendi.

Divan, Myanmar'ın devam eden ihlallere son vermesini, 2017'deki operasyonlarla bağlantılı olarak Soykırım Sözleşmesi'ne aykırı eylemlerde bulunduğundan makul şüphe duyulan kişileri etkili biçimde soruşturmasını, gerektiğinde yargılayıp cezalandırmasını ve ihlallerin tekrarlanmayacağına dair güvence vermesini de karara bağladı.

TOPLU ÖLDÜRMELER, CİNSEL ŞİDDET VE DOĞUMLARIN ENGELLENMESİ

UAD, Arakanlı Müslümanların Soykırım Sözleşmesi kapsamında korunan ayrı bir etnik grup olduğunu tespit etti. Myanmar güvenlik güçlerinin binlerce sivili öldürdüğünü, çocuklara aşırı şiddet uyguladığını, cinsel saldırılarda bulunduğunu ve yerleşim yerlerini ateşe verdiğini kaydetti.

Divan, Myanmar güvenlik güçlerinin 2017 yılında yaklaşık 10 bin kişiyi öldürdüğünün delillerle ortaya konulduğunu belirtti.

Vatandaşlık ve seyahat kısıtlamalarının Arakanlı Müslümanların gıda ve ilaca erişimini engellediğine, kamplarda yaşayan 100 binden fazla kişinin son derece yetersiz koşullarda bulunduğuna dikkat çekildi. Bununla birlikte Divan, grubu yok edecek yaşam koşullarının dayatıldığının kesin olarak kanıtlanamadığını ifade etti.

Öte yandan Divan, Myanmar'ın 2005-2018 döneminde uyguladığı özel evlilik şartları, çocuk sayısı sınırlamaları ve cinsel şiddet yoluyla Arakanlı Müslümanların doğumlarını engellemeyi amaçladığı sonucuna tamamen ikna olduğunu bildirdi.

"TEK MAKUL ÇIKARIM SOYKIRIM KASTI"

Kararda, Myanmar'ın 1982 Vatandaşlık Yasası ve diğer politikalarının kasıtlı ayrımcılık içerdiği, Arakanlı Müslümanları savunmasız bıraktığı belirtildi.

Kıdemli General Min Aung Hlaing ve ordunun sosyal medya üzerinden koordineli biçimde nefret söylemi yaydığına dikkat çekilen kararda, bu söylemlerin üst düzey yetkililerden veya devlet kurumlarından gelmesinin önem taşıdığı vurgulandı.

Divan, 2016'daki askeri operasyonlar nedeniyle 80 binden fazla Arakanlı Müslümanın kaçmak zorunda kaldığını hatırlattı. Myanmar ordusunun operasyonlarının özellikle Arakanlı Müslümanları hedef aldığını, bu gruba ait yerleşim yerlerinin boşaltılıp yakıldığını ve doğrudan infazlar gerçekleştirildiğini kaydetti.

Arakanlı Müslüman köylerinin yaklaşık yüzde 40'ının yıkıldığı ve bu bölgelerde hızla başka toplulukların yerleştirildiği belirtilen kararda, yaşananların mağdurlara "dönecek yeriniz yok" mesajı verdiği ifade edildi.

Çok sayıda küçük çocuğun öldürüldüğünü belirten Divan, çocukların hedef alınmasının Arakanlı Müslüman olmaları dışında bir gerekçeyle açıklanamayacağını vurguladı.

Myanmar'ın operasyonların terörle mücadele amacı taşıdığı yönündeki savunmasının soykırım kastını ortadan kaldırmadığına işaret eden Divan, eylemlerin terörle mücadeleyle bağdaşmadığını belirtti. Divan, Myanmar'ın saldırılarının amacını açıklayabilecek tek makul çıkarımın Arakanlı Müslümanları kısmen yok etme kastı olduğu sonucuna vardı.

MYANMAR'IN SORUŞTURMALARI ETKİSİZ KALDI

Divan, Myanmar'ın asker ve komutanları soykırım suçunun ağırlığıyla orantılı biçimde soruşturmadığını ve yargılamadığını bildirdi. Ülkede soykırımın iç hukukta ancak 2021 yılında suç olarak tanımlandığına dikkat çekildi.

Kararda, Myanmar'ın delillerin büyük bölümünü yok ettiği, BM'nin olgu bulma görevlileriyle işbirliği yapmadığı ve 2017 olaylarına ilişkin etkili soruşturmaları fiilen engellediği de hatırlatıldı.

GAMBİYA, ARAKANLI MÜSLÜMANLAR ADINA

#İnsan Hakları#Güney Afrika#Uluslararası#Politika#Gambiya#Myanmar#Güncel#İsrail

Yorumlar (0)

Yorum yapmak için giriş yapın

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yapın!