Uzmanlar, vücut yağının çok az olmasının sağlığa zararlı olabileceğini söylüyor

Yağ, yıllardır bir bakıma "şeytanlaştırılmış" durumda. Diyet kültürü bize yakmamızı söylüyor, bazı gıda şirketleri düşük yağlı ürünlerin pazarlamasını yapıyor ve ağırlık kaldırma forumlarında mümkün olduğunca az vücut yağına sahip olmanın yolları üzerine ipuçları paylaşılıyor. Sosyal medyada kısa bir gezinti, "aşırı fit ve kaslı" bir görünüme nasıl kavuşulacağına dair tavsiyelerle karşılaşmanız için yeterli. Bu sıkı vücut yapısı son derece belirgin kas hatlarıyla tanımlanıyor.Uzmanlar bu yıl, bazı hallerde kilo verme ilaçlarının popülaritesiyle de körüklenen aşırı zayıf olma eğiliminin yeniden hortlamasından endişe ediyor. Aşırı yağ sağlık sorunları yaratıp obeziteye yol açabilse de yağın çok az olması da bizim için iyi değil. Pek çok uzman, vücut yağlarından kurtulma hedefinin hem biyolojik hem de sosyal açıdan zararlı olabileceğini söylüyor.Michigan Üniversitesi'nden endokrinolog profesör Elif Oral, "Yağlarımızı sevmeliyiz. Çok önemli bir biyolojik işlev görüyor."Peki, gerçekte ne kadar yağa ihtiyacımız var? ve vücut yağının çok az olması neden bizim için zararlı? Vücut yağı neden önemli?Genel hatlarıyla iki farklı yağ türü var. Besinlerle alınan yağlar ve vücut yağı. Besinlerle alınan yağ, yiyecekler yoluyla tükettiğimiz yağ, vücut yağı ise vücudun, o an ihtiyaç duymadığı enerjiyi depolama yöntemi.Bir öğün yediğinizde, yiyeceklerdeki yağlar, karbonhidratlar ve proteinler, vücudunuzun yakıt olarak kullanabileceği basit yapı taşlarına ayrıştırılıyor. Karbonhidratlar glikoza, proteinler amino asitlere ve yağlar yağ asitlerine dönüşüydr. Sürekli harcadığınızdan daha fazla kalori alırsanız, adiposit adı verilen yağ hücreleri bu fazla besin öğelerini lipid olarak depoluyor. Bu durum, yağ hücrelerinin hacimce büyümesine neden oluyor.Ancak vücut yağının öylece pasif bir şekilde durmadığını, aksine, vücut fonksiyonlarını düzenleyen aktif bir organ olduğunu artık biliyoruz. Vücudumuz da her şeyin "tam kararında" olduğu durumlarda en iyi şekilde çalışıyor. Tıpkı fazlası gibi, yağın çok az olması da sağlığımız için tehlikeli. İsveç'teki Karolinska Enstitüsü'nden klinik ve deneysel yağ dokusu araştırmaları profesörü Mikael Ryden, vücut yağımızı, enerji bol olduğunda besinleri depolayan ve yalnızca ihtiyaç duyulduğunda bunları serbest bırakan özel bir depo olarak düşünebileceğimizi söylüyor. Bu, atalarımızın yiyecek kıtlığı dönemlerinde hayatta kalmasına yardımcı olan bir sistem.

Bir diğer önemli işlev ise iletişim. Yağ hücreleri, vücudun geri kalanına ne kadar enerjiye sahip olduğumuzu ve ne kadar tok hissettiğimizi bildiren hormonlar üretiyor. Oral, bunlar arasında en iyi araştırılanın leptin olduğunu belirtiyor. "Leptin beyne yeterli enerji deposu bulunduğunu bildiryor, böylece beyin adeta rahatlıyor" diyen Oral, bu durumun vücudun üreme ve enfeksiyonla mücadele gibi önemli biyolojik süreçlere odaklanabilmesini sağladığını ifade ediyor. Leptin olmadığında ise beyin mevcut enerji miktarı konusunda endişelenmeye başlıyor ve bu da hayati işlevlerin öncelik sıralamasında geriye düşmesine yol açıyor.Vücut yağı, vücut ısısını korumak açısından da önemli. Beyaz yağ fazladan enerjiyi depolamanın yanı sıra bir yalıtım tabakası görevi de yapıor. Öte yandan kahverengi ve bej yağlar, ısı üretmek amacıyla enerji yakan özelleşmiş hücreler içeriyor. Bu da vücudun ısısını dengede tutmasına yardımcı oluyor.Vücutta çok az yağ olduğunda ne olur?Fazla yağa sahip olmanın sağlık üzerindeki olumsuz etkileri iyi biliniyor. Bunlar arasında kalp-damar hastalıkları, tip 2 diyabet, bazı kanser türleri ve osteoartrit riskinin artması sayılabilir. Ancak, yağ oranının çok düşük olması da iyi bir durum değil.Michigan Üniversitesi'nden metabolik hastalıklar üzerine araştırmalar yapan Jessica Maung, aşırı kalori kısıtlaması nedeniyle vücut yağı seviyesi çok düştüğünde bunun sağlık ve fizyoloji üzerinde ciddi etkiler yaratabileceğini söylüyor. Maung, "Yetersiz yağ dokusu, organ ve vücut işlevlerinin bozulmasına yol açar" diyor.Vücutta çok az yağ bulunduğunda, vücut enerji tasarrufu yapmaya çalışarak tepki veriyor ve kendini "açlık modu"na sokuyor. Bağışıklık sistemi de dahil çeşitli sistemler kapanmaya başlıyor. Elde hiç rezerv kalmadığında, vücut bunun yerine kas dokusunu yıkmaya başlıyor. Kemik yapımı ve onarımı duryor.Oxford Üniversitesi Metabolik Tıp Profesörü Fredrik Karpe, bu durumun vücudun zayıf düşmesine ve kırık riskinin artmasına yol açtığını belirtiyor. Karpe, özellikle ciddi bir enfeksiyon veya başka bir tıbbi acil durumla başa çıkmak için vücutta hiçbir rezerv kalmaması nedeniyle, bunun sağlıklı bir hal olmadığını ifade ediyor.Vücut yağının çok az olması hormonları ve üreme sağlığını da etkileyebiliyor. Kronik yetersiz beslenme nedeniyle aşırı zayıflayan erkeklerde testosteron seviyeleri düşebiliyor ve buna bağlı olarak enerji düzeyleri ve fiziksel performans da azalabiliyor. Çok az vücut yağına sahip bazı kadın sporcular düzensiz adet dönemleri yaşayabiliyor ve adetleri tamamen kesilebiliyor. Çeşitli araştırmalar, orta ve ileri yaşlarda fazladan kiloya sahip olmanın, kritik bir hastalık sırasında hayatta kalma şansını artırdığıyla ilişkilendirildiğini ortaya koydu. Örneğin, obezite sorunu yaşayan kişilerde kalp-damar hastalığına yakalanma ihtimali daha yüksek olsa da aynı hastalığa sahip daha zayıf bireylere kıyasla bu hastalıktan ölme olasılıkları daha düşük. Bu durum "obezite paradoksu" olarak biliniyor. Oral'a göre, bir yağ rezervi katmanı, vücudun ciddi kalp krizleri, inmeler ve diğer akut hastalıklara karşı direnç göstermesine yardımcı oluyor.Aşırı durumlarda, vücut yağının çok az olması vahim sağlık sonuçlarına yol açabiliyor veya ölümcül olabiliyor. Örneğin, bir ruh sağlığı sorunu olan anoreksiya nervoza, uzun vadeli organ hasarına veya ölüme neden olabilir. Gerçekten ne kadar yağa ihtiyacımız var?Kendi vücut yağ oranınızı ölçmek şaşırtıcı derecede zor ama buna daha sonra değineceğiz. Ayrıca hedeflenecek genel geçer bir oran da yok çünkü kişisel ihtiyaçlar farklılık gösteriyor.Yine de genel bir kıstas olara