V&A Müzesi'ndeki sergi İstanbul'un 1.600 yıllık başkentlik hikâyesini anlatıyor

yaklaşık 5 saat önce
18 Kasım 2026, 00:19
0 görüntülenme
V&A Müzesi'ndeki sergi İstanbul'un 1.600 yıllık başkentlik hikâyesini anlatıyor

Londra'daki Victoria & Albert Müzesi'nde açılan sergi, İstanbul'un yaklaşık 1.600 yıl boyunca Bizans ve Osmanlı başkenti olduğu dönemi ele alıyor. Küratör Tim Stanley, serginin iki imparatorluğun süreklilik ve karşıtlıklarını bir araya getirdiğini söylüyor.

Londra 'daki Victoria & Albert (V&A) Müzesi'nde açılan "Konstantinopolis'ten İstanbul 'a: Bir Şehir İki İmparatorluk" sergisi, İstanbul 'un Bizans ve Osmanlı imparatorluklarına başkentlik yaptığı yaklaşık 1.600 yıllık dönemin hikayesini anlatıyor. Sergiyi sabah erken saatlerde, henüz ziyaretçiler gelmeden önce küratörü Tim Stanley'le birlikte geziyoruz.Önce Bizans sonra Osmanlı dönemine ait eserleri gezerken sergiye, sizi o dönemlere götüren sesler ve müzikler eşlik ediyor.Son bölüme geldiğimizde Stanley, İstanbul 'un küresel sanatın gelişimindeki yerini, Ortodoks ikonunun ortaya çıkışı gibi gelişmeleri anlatıyor. O sırada serginin bir parçası olan ezan sesini duyuyoruz.Bu ikisi İstanbul 'u özetliyor. Kendimizi farklı dinler, kültürler, yüzyıllar arasında bir köprüde gibi hissediyoruz.Müzenin İslam, Osmanlı ve Türk dünyası konusunda uzman küratörlerinden olan Stanley, İstanbul 'un tamamının ona sergi için ilham verdiğini söylüyor.

Bizans, İstanbul 'un fethinden önce büyük ölçüde küçülmüş, bir zamanların ihtişamlı başkentinin dışında yalnızca birkaç toprak parçasına sahip bir imparatorluk haline gelmişti.Fetih bunu tamamen değiştirerek şehri yeniden büyük bir imparatorluk başkentine dönüştürdü. Şehir bir nevi yeniden doğdu.Bizans'ın ardından Osmanlı döneminde aynı amaçla kullanılan su sistemlerinden, gibi yapılara kadar belli ölçekte bir devamlılıktan bahsedebiliyoruz.Ancak "Uzun bir dönem boyunca kendilerini birbirlerinin karşıtı olarak tanımladıklarını unutmamak gerekiyor" diyen Stanley, bu nedenle iki imparatorluk arasındaki farklılıkların çoğu zaman ikisi arasındaki sürekliliklerden daha fazla dikkat çektiğini söylüyor.Yüzyıllara uzanan sorun: İstanbul 'a su getirmekStanley'nin iki dönem arasındaki sürekliliğe verdiği en somut örneklerden biri, İstanbul 'un su sistemi.Şehirde az sayıda kaynak ve yalnızca küçük akarsular bulunduğu için suyun Belgrad Ormanı gibi İstanbul dışındaki bölgelerden getirilmesi gerekiyordu.Erken Bizans döneminde oluşturulan su sistemi, Stanley'nin ifadesiyle döneminin en büyük inşaat mühendisliği projelerinden biriydi.Konstantinopolis'te geniş su kemerleri ve sarnıçlar ağı şehre temiz su sağlıyor ve sakinlerinin kuşatmalara dayanmasına yardımcı oluyordu. Su, yalnızca şehrin ihtiyaçlarını karşılayan hayati bir kaynak değil, aynı zamanda güçlü bir dini semboldü. Fetih sırasında büyük ölçüde kullanılmaz durumda olan bu sistem, İstanbul'u yönetmeye başlayan Osmanlılar tarafından yeniden işler hale getirildi ve genişletildi.

Su hem camilere hem de mahalle çeşmelerine ulaştırıldı. Su sisteminin yanı sıra İstanbul'un kara surları da iki dönem arasındaki sürekliliğin örneklerinden biri.Bizans döneminde şehri kuşatmalara karşı korumak amacıyla inşa edilen surlar, Osmanlı döneminde de kullanılmaya devam etti. Ancak İstanbul artık büyük kuşatmalarla karşılaşmadığı için surların şehir hayatındaki rolü zaman içinde değişti.Serginin ilk bölümü, Konstantinopolis'in MS 330'da İmparator Konstantin tarafından Roma İmparatorluğu'nun başkenti olarak yeniden kurulmasını ve şehrin gelişmesini sağlayan altyapıyı ele alıyor.Karadeniz ile Akdeniz arasındaki stratejik konumunun, şehrin farklı bölgelerden tüccarları, sanatçıları, alimleri ve hacıları çeken kozmopolit bir merkeze dönüşmesinde rol oynadığı görülüyor.'Ayasofya fetihin en büyük ganimetiydi'İki imparatorluk arasındaki hem sürekliliğin hem de dönüşümün en görünür örneklerinden biri de Ayasofya.Stanley, Ayasofya'nın yaklaşık bin yıl boyunca dünyanın en görkemli yapılarından biri olduğunu, bu nedenle yalnızca Ortodoks dünyasında değil, Müslüman dünyasında da tanındığını söylüyor: "Fatih Sultan Mehmet açısından İstanbul'un fethinin en büyük ganimetiydi".1453'te şehrin Osmanlılar tarafından fethedilmesinin ardından yapı camiye dönüştürüldü ve Osmanlı başkentinin en önemli dini yapılarından biri haline geldi.Serginin ikinci bölümü, sanat ve mimarinin Bizans İstanbul'undaki dini hayatın merkezinde nasıl yer aldığını ele alıyor.Ayasofya başta olmak üzere Konstantinopolis'teki kiliselerin görsel kültürü, kutsal emanet mahfazaları, ikonalar, el yazmaları, mücevherler, metal eserler ve kumaşlar üzerinden anlatılıyor.1453: Hem kopuş hem de yeniden doğuşİlerlediğimizde kısa bir koridorun ardından bir anda kendimizi Osmanlı İstanbul'unda buluyoruz.Burası üçüncü kısım: "A Capital Reborn", yani "Yeniden Doğan Başkent".Osmanlı sarayının hem savaşta hem de barış döneminde iktidarını görsel ihtişam üzerinden nasıl sergilediği inceleniyor.İpek, değerli taşlar, fildişi, gümüş ve altından yapılmış eserlerin yanı sıra saray törenleri, askeri güç ve hükümdarın temsili de bu bölümün merkezinde yer alıyor.Bizans uzun yıllardır güç kaybettiği için bir yandan beklenebilecek bir şey Konstantinopolis'in düşmesi. Öte yandan asla fethedilemeyecek bir şehir gözüyle bakılıyor.Yani İstanbul'un yeniden doğuşuna giden süreç hem uzun zamana yayılmış hem de çok ani.Sergideki bu ani geçişle ilgili Stanley, "Sergiyi ilk planlamaya başladığımızda devamlılıkları daha belirgin biçimde göstermeye çalıştık. Ancak malzeme aslında bu hikayeleri anlatmıyor. Bu nedenle asıl öne çıkan şey birbirleriyle oluşturdukları karşıtlık" diyor.

Fatih'in Bellini portresi: Avrupa için de yenilikçiOsmanlı İstanbul'una geçerken bizi Venedikli ressam Gentile Bellini'nin 1479'da yaptığı II. Mehmet portresi karşılıyor.Halihazırda Londra'da sergilenen, V&A bünyesindeki bu tablo, Fatih Sultan Mehmet'in Rönesans sanatıyla kurduğu ilişkinin en bilinen örneği.Stanley, Fatih Sultan Mehmet'in yalnızca Avrupa'daki değil, Ortadoğu'daki teknolojik ve sanatsal gelişmelerle de yakından ilgilendiğini anlatıyor.Şehrin fethi sırasında büyük topların kullanılması ve gemilerin karadan Haliç'e indirilmesi, Stanley'e göre bu yenilik arayışının askeri alandaki örnekleri.Bellini portresi ise aynı yaklaşımın sanattaki karşılığını gösteriyor.II. Mehmet'in iktidara geldiği dönemde yağlı boya Avrupa'da da görece yeni bir teknikti.Stanley, Avrupa'daki hükümdarların genellikle profilden resmedildiği bir dönemde Bel

#Kültür Sanat#Tim Stanley#İstanbul#Osmanlı#Londra#Yaşam#Dünya

Yorumlar (0)

Yorum yapmak için giriş yapın

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yapın!